Ιούνιος 1982 – Δυτικό Βερολίνο

Διαδηλώναμε με την ελληνική κοινότητα του Δυτικού Βερολίνου ενάντια στην πυρηνική κλιμάκωση. Εκείνες τις ημέρες η πόλη ζούσε στον ρυθμό της επίσκεψης του προέδρου των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρήγκαν και των μεγάλων κινητοποιήσεων που προκάλεσε.

Το πολιτικό υπόβαθρο ήταν ο περίφημος Doppelbeschluss του ΝΑΤΟ, η απόφαση του 1979 που προέβλεπε διαπραγματεύσεις με τη Σοβιετική Ένωση για τα πυρηνικά όπλα μέσου βεληνεκούς, αλλά και την εγκατάσταση αμερικανικών πυραύλων Pershing II και Cruise στην Ευρώπη, εάν οι συνομιλίες αποτύγχαναν. Το καλοκαίρι του 1982 οι πύραυλοι δεν είχαν ακόμη εγκατασταθεί, όμως η Ευρώπη ήταν ήδη βαθιά διχασμένη.

Εγώ, με τη φωτογραφική μηχανή πάντα ετοιμοπόλεμη, προσπαθούσα να αποτυπώσω όχι μόνο το πλήθος, αλλά και τις μικρές στιγμές που έλεγαν τη δική τους ιστορία.

Κάποια στιγμή, στο απέναντι πεζοδρόμιο, στεκόταν μόνη της μια νεαρή γυναίκα. Σήκωνε πάνω από το κεφάλι της ένα πρόχειρα ζωγραφισμένο πλακάτ με ένα γουρούνι στα χρώματα της αμερικανικής σημαίας και τη φράση «United Pigs». Δεν θυμάμαι αν φώναζε συνθήματα. Θυμάμαι μόνο ότι, μέσα στη βοή του πλήθους, η μοναχική της παρουσία μου φάνηκε πιο δυνατή από κάθε ντουντούκα. Σήκωσα τη μηχανή σχεδόν ενστικτωδώς και πάτησα το κλικ. Εκείνη τη στιγμή δεν σκεφτόμουν ότι κατέγραφα ένα κομμάτι της ιστορίας. Απλώς προσπαθούσα να διασώσω μια εικόνα που εξέφραζε το κλίμα μιας ολόκληρης εποχής.

Σαράντα και πλέον χρόνια αργότερα, κοιτάζω ξανά αυτή τη φωτογραφία και συνειδητοποιώ ότι δεν βλέπω μόνο μια διαδήλωση του Ιουνίου του 1982. Βλέπω μια Ευρώπη που φοβόταν ότι θα γινόταν το πεδίο μιας πυρηνικής αναμέτρησης των υπερδυνάμεων.

Ο Ψυχρός Πόλεμος τελείωσε, το Τείχος του Βερολίνου έπεσε, η Σοβιετική Ένωση διαλύθηκε. Ωστόσο, η ιστορία δεν σταμάτησε εκεί. Σήμερα, με τον πόλεμο στην Ουκρανία, την επιστροφή της πυρηνικής αποτροπής στο προσκήνιο, την αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ρωσίας και τις νέες γεωπολιτικές ισορροπίες, πολλά από τα ερωτήματα εκείνης της εποχής μοιάζουν να επιστρέφουν, έστω με διαφορετική μορφή.

Δεν ξέρω τι απέγινε εκείνη η νεαρή γυναίκα με το αυτοσχέδιο πλακάτ. Ξέρω όμως ότι η φωτογραφία της εξακολουθεί να μου θυμίζει πως πίσω από τις μεγάλες αποφάσεις των κυβερνήσεων υπάρχουν πάντα απλοί άνθρωποι που διαδηλώνουν, ελπίζουν, φοβούνται και πιστεύουν ότι η δική τους φωνή μπορεί να αλλάξει την πορεία των πραγμάτων.

Το Βέλγιο έσωσε την τιμή του Μουντιάλ

Η φωτό είναι δημιούργημα ΑΙ

Το άρθρο γράφτηκε εξαιτίας της παρέμβασης του Αμερικάνου Προέδρου Τραμπ στον πρόεδρο της FIFA, Τζάνι Ινφαντίνο, με την απαίτηση να αρθεί η αυτόματη τιμωρία του Αμερικανού σταρ Φολαρίν Μπάλογκαν, ο οποίος είχε δεχθεί απευθείας κόκκινη κάρτα στον προηγούμενο αγώνα κόντρα στη Βοσνία.  Η Απόφαση «Σκάνδαλο» χαρακτηρίστηκε «αδιανόητη» και προκάλεσε την οργή της UEFA και της Βελγικής Ομοσπονδίας. Η FIFA ανέστειλε την τιμωρία του παίκτη για έναν χρόνο, επιτρέποντάς του να αγωνιστεί κανονικά στο ματς των «16». Ήταν η πρώτη φορά από το 1962 που συνέβαινε κάτι τέτοιο σε Μουντιάλ.  Η Απάντηση δόθηκε στο Γήπεδο. Η εθνική ομάδα του Βελγίου, παρά την αδικία και τις παρασκηνιακές πιέσεις, μπήκε στο γήπεδο του Σιάτλ και διέλυσε τις ΗΠΑ με 4–1

Η ευρεία νίκη του Βελγίου επί των ΗΠΑ δεν ήταν απλώς μια ποδοσφαιρική επιτυχία. Για πολλούς φιλάθλους αποτέλεσε μια υπενθύμιση ότι, παρά τις σκιές που κατά καιρούς πέφτουν πάνω στο άθλημα, ο τελικός κριτής εξακολουθεί να είναι ο αγωνιστικός χώρος. Όταν οι παίκτες μπαίνουν στο γήπεδο, η ποιότητα, η ομαδικότητα και η προσπάθεια μπορούν ακόμη να υπερισχύσουν της ισχύος, της πολιτικής επιρροής και της επικοινωνιακής δύναμης.

Εφόσον δημιουργείται η εντύπωση ότι πολιτικές παρεμβάσεις ή πιέσεις ισχυρών παραγόντων μπορούν να επηρεάζουν αποφάσεις που αφορούν μια διεθνή διοργάνωση, η αξιοπιστία του αθλητισμού δοκιμάζεται. Η ανεξαρτησία των θεσμών και η ίση εφαρμογή των κανονισμών δεν είναι τυπικές διαδικασίες. Αποτελούν την ίδια τη βάση της εμπιστοσύνης των φιλάθλων.

Υπάρχει όμως και μια άλλη, εξίσου σοβαρή απειλή για το ποδόσφαιρο. Η ολοένα μεγαλύτερη εμπορευματοποίησή του. Το ποδόσφαιρο γεννήθηκε στις γειτονιές, στα εργοστάσια, στις αλάνες και στις εργατικές συνοικίες. Ήταν ανέκαθεν το πιο λαϊκό άθλημα του κόσμου, γιατί μπορούσε να παιχτεί από όλους και να το παρακολουθήσουν όλοι.

Σήμερα, όμως, σε πολλές μεγάλες διοργανώσεις, οι τιμές των εισιτηρίων, τα πακέτα φιλοξενίας και το συνολικό κόστος παρακολούθησης αποκλείουν μεγάλο μέρος των απλών φιλάθλων. Οι εξέδρες γεμίζουν ολοένα περισσότερο από όσους διαθέτουν υψηλά εισοδήματα ή από εταιρικούς προσκεκλημένους, ενώ εκείνοι που κράτησαν ζωντανό το άθλημα επί δεκαετίες δυσκολεύονται ακόμη και να βρεθούν στο γήπεδο.

Αυτό δημιουργεί ένα βαθύ παράδοξο. Το πιο λαϊκό άθλημα του πλανήτη κινδυνεύει να μετατραπεί σε θέαμα προσιτό κυρίως στις οικονομικές ελίτ. Το ποδόσφαιρο δεν χάνει μόνο μέρος του κοινού του. Κινδυνεύει να χάσει την κοινωνική του ψυχή.

Η αξία του ποδοσφαίρου δεν μετριέται μόνο από τα τηλεοπτικά συμβόλαια, τις χορηγίες ή τα εμπορικά του έσοδα. Μετριέται από το αν ο εργάτης, ο άνεργος, ο φοιτητής, ο συνταξιούχος και κάθε παιδί μπορούν ακόμη να αισθάνονται ότι το γήπεδο είναι και δικός τους χώρος.

Αν το ποδόσφαιρο θέλει να παραμείνει το παγκόσμιο λαϊκό παιχνίδι, οφείλει να προστατεύσει δύο θεμελιώδεις αξίες. Την ανεξαρτησία των θεσμών του από κάθε εξωαγωνιστική επιρροή και την πρόσβαση των απλών ανθρώπων στις κερκίδες. Χωρίς αυτές, θα εξακολουθήσει να είναι ένα τεράστιο εμπορικό προϊόν, αλλά θα απομακρύνεται όλο και περισσότερο από τον κόσμο που το δημιούργησε.

Οι υπερδυνάμεις δεν είναι ανίκητες

Η φωτο είναι δημιούργημα ΑΙ 

Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και η στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ανέδειξαν ορισμένα σημαντικά συμπεράσματα.

1. Οι υπερδυνάμεις δεν είναι τόσο πανίσχυρες όσο συχνά παρουσιάζονται. Η Ρωσία, που αρχικά εκτιμούσε ότι θα πετύχαινε τους στρατηγικούς της στόχους σε σύντομο χρονικό διάστημα, βρίσκεται πλέον στον πέμπτο χρόνο ενός πολέμου με τεράστιο ανθρώπινο, οικονομικό και πολιτικό κόστος. Αντίστοιχα, οι Ηνωμένες Πολιτείες, παρά τη συντριπτική στρατιωτική τους υπεροχή, δεν πέτυχαν την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος ούτε επέβαλαν μια συνολική πολιτική λύση. Τελικά οδηγήθηκαν σε κατάπαυση του πυρός χωρίς να έχουν επιτύχει τους πιο φιλόδοξους στόχους που πολλοί είχαν προεξοφλήσει.

2. Οι αμυνόμενοι διαθέτουν συχνά ένα ισχυρό ηθικό και πολιτικό πλεονέκτημα. Όταν ένας λαός πιστεύει ότι υπερασπίζεται την πατρίδα του απέναντι σε εξωτερική επίθεση, μπορεί να αντέξει πολύ μεγαλύτερες θυσίες από όσες προβλέπουν οι στρατιωτικοί σχεδιασμοί των αντιπάλων του.

3. Οι υπερδυνάμεις ενεργούν πρωτίστως με βάση τα δικά τους συμφέροντα. Η επίκληση της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή της ανθρωπιστικής προστασίας συχνά συνυπάρχει με γεωπολιτικούς υπολογισμούς. Όσοι επενδύουν την τύχη τους στην προσδοκία άμεσης ξένης στρατιωτικής στήριξης οφείλουν να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί. Αν, για παράδειγμα, μεγάλα τμήματα της ιρανικής κοινωνίας είχαν εξεγερθεί θεωρώντας βέβαιη την άμεση επέμβαση των ΗΠΑ για την ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος, είναι πιθανό να ακολουθούσε μια αιματηρή καταστολή χωρίς την αναμενόμενη εξωτερική υποστήριξη. Η ιστορία έχει δείξει επανειλημμένα ότι οι μεγάλες δυνάμεις σπάνια αναλαμβάνουν το κόστος που αφήνουν να εννοηθεί με τη ρητορική τους.

Τούρκος Υπουργός Παιδείας: «Δεν υπάρχει Αιγαίο, αλλά Θάλασσα των Νήσων»

Η εικόνα είναι δημιούργημα ΑΙ

Ανεξάρτητα από τη σκοπιμότητα της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης στη γειτονική χώρα, η ονομασία «Αιγαίο Πέλαγος» δεν αποτελεί νεότερη ή αυθαίρετη επινόηση. Η ονομασία απαντά διαχρονικά, με διάφορες μορφές και παραλλαγές, σε αρχαίες ελληνικές, ρωμαϊκές, βυζαντινές και οθωμανικές πηγές. Η βασική και ιστορικά καθιερωμένη ελληνική ονομασία είναι «Αἰγαῖον πέλαγος».

Ακολουθούν χαρακτηριστικές μαρτυρίες ανά ιστορική περίοδο:

Αρχαίες ελληνικές πηγές

Ο Ηρόδοτος (5ος αιώνας π.Χ.) χρησιμοποιεί τον όρο «ἐς τὸ Αἰγαῖον πέλαγος» για να περιγράψει τη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Ελλάδας και Μικράς Ασίας.

Ο Θουκυδίδης αναφέρεται επίσης στο «τὸ Αἰγαῖον πέλαγος» στις περιγραφές του για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο.

Ο Στράβων, στα «Γεωγραφικά», χρησιμοποιεί τον όρο «Αἰγαῖον πέλαγος» ως καθιερωμένο γεωγραφικό προσδιορισμό.

Ο Πτολεμαίος, στη «Γεωγραφική Υφήγηση», καταγράφει σε χάρτες και περιγραφές την ονομασία «Αἰγαῖον πέλαγος».

Ρωμαϊκές πηγές

Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος χρησιμοποιεί στο έργο Naturalis Historia τον λατινικό όρο Aegaeum Mare.

Ο Πομπόνιος Μέλας αναφέρεται στη θάλασσα ως Mare Aegaeum.

Στον Οβίδιο συναντώνται οι ποιητικές εκφράσεις Aegaeus sinus και Aegaeum pelagus.

Βυζαντινές πηγές

Οι Βυζαντινοί συνέχισαν την ελληνική παράδοση, χρησιμοποιώντας την ονομασία «Θέμα Αἰγαίου Πελάγους» για τη διοικητική και ναυτική περιφέρεια της εποχής.

Ο Κωνσταντίνος Ζ΄ Πορφυρογέννητος αναφέρεται στα κείμενά του στο «τὸ Αἰγαῖον πέλαγος».

Παράλληλα, βυζαντινοί χρονογράφοι χρησιμοποιούν συχνά τόσο τον όρο «Αἰγαῖον» όσο και τον όρο «Ἀρχιπέλαγος», ο οποίος επικράτησε ιδιαίτερα κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους.

Οθωμανικές πηγές

Οι Οθωμανοί χρησιμοποίησαν κυρίως ονομασίες που προέρχονταν από το βυζαντινό «Αρχιπέλαγος». Μεταξύ αυτών ήταν οι όροι Adalar Denizi («Θάλασσα των Νήσων») και Cezayir Denizi («Θάλασσα των Νησιών» ή «Θάλασσα του Αρχιπελάγους»).

Σε δυτικούς χάρτες της οθωμανικής περιόδου συναντάται επίσης η ονομασία Archipelago ή Arcipelago, η οποία προέρχεται από το ελληνικό «Αρχιπέλαγος».