Η αλαζονεία του Ισραηλινού πρέσβη και η σιωπή που προσβάλλει τη Δημοκρατία μας!

Η πρόσφατη δημόσια παρέμβαση του Ισραηλινού πρέσβη στην Αθήνα εναντίον ενός εκλεγμένου δήμαρχου προκαλεί σοβαρές ανησυχίες για την εθνική μας κυριαρχία και τη δημοκρατική μας νομιμότητα. Η σιωπή της κυβέρνησης μπροστά σε αυτή την πρόκληση δεν είναι απλώς διπλωματική επιλογή, αλλά προσβολή προς τους θεσμούς και την κοινωνία. Σε αυτό το άρθρο αναδεικνύουμε την ανάγκη για ξεκάθαρη και δυναμική απάντηση από όλους όσοι πιστεύουν στην ελευθερία και το σεβασμό της δημοκρατίας.

Η πρόσφατη δημόσια «εντολή» του Ισραηλινού πρέσβη στην Ελλάδα, Νοάμ Κατς, προς τον εκλεγμένο Δήμαρχο Αθηναίων Χάρη Δούκα να λογοκρίνει ή να καταστείλει τα γκράφιτι υπέρ της Παλαιστίνης, δεν είναι απλώς μια διπλωματική γκάφα, είναι μια ξεκάθαρη και προσβλητική παρέμβαση στην εσωτερική πολιτική ζωή της χώρας μας.

Το να επιχειρεί ένας ξένος διπλωμάτης να υποδείξει σε εκλεγμένους θεσμικούς παράγοντες πώς θα διαχειριστούν τη δημόσια έκφραση και την πολιτική διαμαρτυρία, αποτελεί προσβολή στην εθνική μας κυριαρχία και στα δημοκρατικά μας δικαιώματα.

Η απάντηση του Δημάρχου Δούκα ήταν όχι μόνο αναγκαία, αλλά και πολιτικά ορθή: «Δεν δεχόμαστε μαθήματα δημοκρατίας από όσους σκοτώνουν αμάχους». Πρόκειται για μια καθαρή και σαφή καταδίκη της επιθετικής πολιτικής που ασκεί το κράτος του Ισραήλ στη Γάζα και μια υπεράσπιση του δικαιώματος της ελεύθερης έκφρασης σε μια δημοκρατική κοινωνία.

Αλλά εκεί που περιμέναμε από την κυβέρνηση να σταθεί αλληλέγγυα στον αιρετό εκπρόσωπο της πόλης μας, να υπερασπιστεί την εθνική μας κυριαρχία και να καταδικάσει την ακατάλληλη ξένη παρέμβαση, έμεινε σιωπηλή.

Η σιωπή αυτή δεν είναι αθώα. Σε μια εποχή που η Ελλάδα διατηρεί στρατηγικές συμμαχίες με το Ισραήλ και αντιμετωπίζει προκλήσεις σε πολλαπλά μέτωπα, η έλλειψη επίσημης αντίδρασης προσβάλλει τη χώρα και δείχνει ξεκάθαρη εμπάθεια σε έναν Δήμαρχο που δεν ανήκει στο κυβερνητικό χώρο.

Παράλληλα, είναι απόλυτα εφικτό η κυβέρνηση να εκφράσει με σαφήνεια και σεβασμό την καταδίκη της ακατάλληλης παρέμβασης ενός ξένου διπλωμάτη στα εσωτερικά μας ζητήματα, χωρίς να διαταράσσει τις πολύτιμες στρατηγικές σχέσεις και συνεργασίες που έχει αναπτύξει με το Ισραήλ. Μια διπλωματική, αλλά ξεκάθαρη δήλωση υπεράσπισης της εθνικής μας κυριαρχίας και των δημοκρατικών θεσμών αποτελεί ένδειξη υπευθυνότητας και σεβασμού απέναντι στην κοινωνία και τους αιρετούς μας.

Η ελληνική κοινωνία και οι αιρετοί εκπρόσωποί της δεν θα γίνουν πεδίο διπλωματικών εκβιασμών ή πολιτικών παίγνιων.

Η Δημοκρατία μας δεν εκβιάζεται και δεν υποχωρεί στην αλαζονεία ξένων πρέσβεων. Όσο δε η κυβέρνηση κρατά σιωπή, τόσο προσβάλλεται το κύρος της χώρας και η εθνική μας αξιοπρέπεια.

———————————

Πηγές:

• Καθημερινή: Athens holds course amid backlash against Israel
• Novinite: Greek Opposition Backs Mayor in Escalating Dispute with Israeli Diplomat

Από το τραύμα στη συμβίωση: Μπορεί το Ισραήλ να απελευθερωθεί από το βάρος του Ολοκαυτώματος;

Τους τελευταίους μήνες, ο κόσμος παρακολουθεί συγκλονισμένος τις εξελίξεις στη Γάζα. Οι μαζικές απώλειες αμάχων, ο αποκλεισμός και η πλήρης καταστροφή βασικών υποδομών έχουν ωθήσει μεγάλο μέρος της διεθνούς κοινής γνώμης να μιλήσει πλέον ανοιχτά για γενοκτονία ή εθνοκάθαρση σε βάρος των Παλαιστινίων[1]. Η κρίση αυτή δεν είναι απλώς μια νέα «έκρηξη» στη μακροχρόνια σύγκρουση Ισραήλ–Παλαιστινίων. Είναι ένας καθρέφτης: της αδυναμίας (ή της άρνησης) να φανταστούμε έναν άλλο δρόμο, έναν δρόμο συμβίωσης.

Και εδώ αναδύεται ένα κρίσιμο ερώτημα:

Μπορεί το Ισραήλ να απελευθερωθεί από το βάρος του Ολοκαυτώματος;

Και αν ναι, μήπως τότε θα είναι εφικτό να συνυπάρξουν τα 7 εκατομμύρια Ισραηλινών και τα 7 εκατομμύρια Παλαιστινίων —είτε σε ένα κράτος, είτε σε δύο, είτε σε μια ομοσπονδία;

Αυτό όμως προϋποθέτει κάτι θεμελιώδες:

να μην επικρατήσουν οι ακραίοι —οι υπερεθνικιστές, οι ένοπλοι φανατικοί, οι εκδικητικές λογικές— αλλά να ενισχυθούν οι προοδευτικές και φιλειρηνικές δυνάμεις και στις δύο πλευρές. Αυτοί που βλέπουν τον Άλλον όχι ως απειλή, αλλά ως άνθρωπο. Ως πιθανό συμπολίτη.

Η μνήμη ως πανοπλία και παγίδα

Το Ολοκαύτωμα υπήρξε η κορύφωση ενός αιώνα αντισημιτισμού και βίας κατά των Εβραίων στην Ευρώπη. Η φρίκη των ναζιστικών στρατοπέδων αποτέλεσε θεμέλιο για τη δημιουργία του κράτους του Ισραήλ το 1948, στο όνομα της ανάγκης ενός «ασφαλούς εβραϊκού καταφυγίου»[2].

Όμως, το ιστορικό αυτό τραύμα, αντί να λειτουργήσει ως ηθικός φάρος υπέρ της ισότητας, της ειρήνης και της ανθρωπιάς, μετατράπηκε σταδιακά σε πανοπλία: μια μόνιμη υπενθύμιση του τι θα μπορούσε να συμβεί ξανά, αν οι Ισραηλινοί πάψουν να είναι σε εγρήγορση, αν κάνουν το «λάθος» να εμπιστευτούν.

Έτσι, κάθε αντίσταση των Παλαιστινίων, κάθε πολιτική αμφισβήτηση, κάθε διεθνής κριτική προς την πολιτική της ισραηλινής κυβέρνησης, συχνά ερμηνεύεται μέσα από το πρίσμα της απειλής εξόντωσης[3].

Τρεις πιθανές εκδοχές ειρηνικής συνύπαρξης

Παρά την ακραία πόλωση, υπάρχουν ακόμη φωνές –σε Ισραήλ, Παλαιστίνη αλλά και διεθνώς– που οραματίζονται έναν άλλο δρόμο. Τρία βασικά σενάρια προτείνονται:

1. Η λύση των δύο κρατών: Με σύνορα κατά προσέγγιση στις γραμμές του 1967, ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Η λύση αυτή θεωρείται σήμερα εξαιρετικά δύσκολη λόγω της επέκτασης των εποικισμών και του ελέγχου της Ιερουσαλήμ[4].
2. Η λύση του ενός κράτους με ίσα δικαιώματα:Ένα πολυεθνικό, δημοκρατικό κράτος με πλήρη πολιτική ισότητα μεταξύ Εβραίων και Παλαιστινίων. Αν και ηθικά καθαρή, προσκρούει στην επιθυμία διατήρησης του «εβραϊκού χαρακτήρα» του κράτους[5].
3. Ομοσπονδία ή συνομοσπονδία: Διακριτές αλλά συνεργαζόμενες κρατικές οντότητες, με κοινά όργανα σε τομείς όπως ασφάλεια, νερό, περιβάλλον, μετακίνηση. Μοντέλο που συζητείται από ακαδημαϊκούς και ακτιβιστές[6].

Από το τραύμα στην ευθύνη

Αν το Ισραήλ πρόκειται να προχωρήσει προς οποιοδήποτε από αυτά τα σενάρια, χρειάζεται πρώτα ένα ηθικό και ιστορικό πέρασμα: από τη μνήμη του Ολοκαυτώματος ως απόλυτο φίλτρο φόβου και εθνικής μοναδικότητας, στη συλλογική ευθύνη απέναντι σε έναν άλλον λαό που ζει εδώ και δεκαετίες σε καθεστώς κατοχής, αποκλεισμού και στέρησης βασικών δικαιωμάτων[7].

Η απελευθέρωση από το «βάρος του Ολοκαυτώματος» δεν σημαίνει λήθη —σημαίνει μετασχηματισμό της μνήμης σε ένα νέο αξιακό πλαίσιο: υπέρ της ζωής, της ισότητας, της συμβίωσης. Ίσως τότε, αυτός ο τόπος, τόσο μικρός και τόσο πολύπαθος, να μπορέσει να χωρέσει και τα δύο του πρόσωπα.

Η ελπίδα δεν βρίσκεται μόνο στη διπλωματία, αλλά και στη φαντασία. Και σήμερα, η πιο ριζοσπαστική φαντασία είναι εκείνη που επιμένει πως ο Άλλος μπορεί να είναι γείτονας, όχι εχθρός.

⸻

Σημειώσεις

1. Amnesty International Deutschland, Bericht zu mutmaßlichem Völkermord in Gaza, 2024. https://www.amnesty.de
2. Ρένα Μόλχο, Ο αφανισμός των Ελλήνων Εβραίων και η ιστορική μνήμη, εκδ. Βάνιας, 2001.
3. Avraham Burg, The Holocaust Is Over: We Must Rise From Its Ashes, Palgrave Macmillan, 2008.
4. Edward Said, The One-State Solution, New York Times, 1999.
5. Peter Beinart, Yavne: A Jewish Case for Equality in Israel-Palestine, Jewish Currents, 2020.
6. Breaking the Silence – https://www.breakingthesilence.org.il
7. ICJ – International Court of Justice, South Africa v. Israel (Genocide Convention) – 2024 διαδικασίες. https://www.icj-cij.org

Άλλο η Διαμαρτυρία, Άλλο η Παρεμπόδιση!

Η στήριξη στον παλαιστινιακό λαό είναι δικαίωμα και η διαμαρτυρία ενάντια σε εγκλήματα πολέμου είναι υποχρέωση κάθε δημοκρατικού πολίτη. Όμως, όταν ομάδες πολιτών επιχειρούν να εμποδίσουν την αποβίβαση επιβατών από κρουαζιερόπλοιο σε ελληνικό νησί απλώς επειδή είναι Ισραηλινοί, η πράξη αυτή παύει να είναι διαμαρτυρία —και μετατρέπεται σε διάκριση και στοχοποίηση με βάση την εθνικότητα.

Η ειρηνική διαμαρτυρία είναι δημοκρατικό όπλο. Η παρεμπόδιση ανθρώπων, η αντιμετώπισή τους ως “ένοχων εξ ορισμού” λόγω εθνικής προέλευσης, παραβιάζει το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Επιπλέον, ενισχύει μια επικίνδυνη λογική: αυτή της συλλογικής ευθύνης.

Η συλλογική ευθύνη υπήρξε βασικός μηχανισμός καταστολής και εξόντωσης στα ολοκληρωτικά καθεστώτα του 20ού αιώνα —ιδίως στο ναζιστικό καθεστώς του Χίτλερ. Εκεί τιμωρούνταν ολόκληρες κοινότητες για την πράξη ενός μέλους τους. Στην κατοχική Ελλάδα, χωριά ολόκληρα (όπως τα Καλάβρυτα και το Δίστομο) σφαγιάστηκαν στο όνομα αυτής της λογικής.

Δεν μπορούμε να παλεύουμε για δικαιοσύνη, εφαρμόζοντας μεθόδους που αναιρούν την ηθική βάση του αγώνα μας. Η εναντίωση στην κατοχή και στη γενοκτονία στη Γάζα πρέπει να γίνεται με βάση τον ανθρωπισμό και το διεθνές δίκαιο—όχι με πράξεις που θυμίζουν τις πιο σκοτεινές στιγμές της Ιστορίας.

Η αλληλεγγύη δεν στοχοποιεί, εμπνέει. Δεν γενικεύει, διακρίνει. Δεν εκδικείται, διεκδικεί.