Το ψευδοδίλημμα του πρώτου δεκαπενθημέρου!

Έγραφα χθες για το κενό ηγεμονίας – όχι μόνο ως απουσία ισχυρής πολιτικής ηγεσίας, αλλά κυρίως ως έλλειψη μιας κοινής λογικής, ενός συνεκτικού αφηγήματος για το μέλλον του λαού και της χώρας. Αυτής της αίσθησης ότι «υπάρχουμε μαζί», με σχέδιο, με δικαιοσύνη, με φροντίδα.

Και μέσα στη Μεγάλη Εβδομάδα, ήρθε ένα μικρό αλλά αποκαλυπτικό επεισόδιο: η διαμάχη για το πότε θα πληρωθούν οι συντάξεις. Οι μικροσυνταξιούχοι, όπως κάθε μήνα, προσπαθούν να επιβιώσουν. Τα παράπονα, γνωστά: «Η σύνταξη δεν φτάνει ούτε για το πρώτο δεκαπενθήμερο – στο δεύτερο μετράμε ψίχουλα».

Λόγω Πάσχα, η αντιπολίτευση ζήτησε να καταβληθούν νωρίτερα οι συντάξεις Μαΐου, μέσα στον Απρίλιο. Ζήτημα ανθρώπινης ανάγκης, φυσικά. Αλλά και απόδειξη του πόσο λίγο πια μπορεί να προσφέρει το κράτος – όχι μόνο χρήματα, αλλά κυρίως αίσθηση προοπτικής.

Κανείς δεν απάντησε στο βασικό ερώτημα: αφού οι συντάξεις δεν φτάνουν για δύο δεκαπενθήμερα, πώς θα φτάσουν για τρία;

Δεν αρκεί να παίζουμε με τις ημερομηνίες. Δεν αρκεί να μετακινούμε την απόγνωση μερικές μέρες νωρίτερα ή αργότερα. Το ερώτημα δεν είναι πότε πληρώνονται οι συντάξεις – το ερώτημα είναι πώς οικοδομείται ξανά η αξιοπρέπεια. Πώς απαντάμε στους ηλικιωμένους μας ότι δεν τους βλέπουμε σαν βάρος ή σαν «στατιστική», αλλά σαν στυλοβάτες μιας κοινωνίας που χάνει το νόημά της.

Το Πάσχα πέρασε. Αλλά η ανάσταση που χρειάζεται η κοινωνία μας είναι ακόμα ζητούμενο.

⸻

Ενδεικτικές Πηγές

• ΕΡΤ News: «Αίτημα κομμάτων για νωρίτερη πληρωμή συντάξεων πριν το Πάσχα»

• Εφημερίδα των Συντακτών: «Οι συντάξεις δεν φτάνουν – Αγωνία στους χαμηλοσυνταξιούχους»

• In.gr / Capital.gr / News247: «Πληρωμές κύριων και επικουρικών συντάξεων – Ημερομηνίες και δηλώσεις πολιτικών»

Η κοινή λογική δεν χαρίζεται – κατακτάται!

Γιατί η αντιπολίτευση στην Ελλάδα δεν πείθει τον μεσαίο χώρο;

Η ιδεολογική ηγεμονία και ο Γκράμσι!

Ο Αντόνιο Γκράμσι, στοχαστής και πολιτικός του 20ού αιώνα, ανέδειξε την έννοια της ηγεμονίας: την ικανότητα μιας κοινωνικής ή πολιτικής δύναμης να παρουσιάζει τα συμφέροντά της ως «κοινή λογική», ως αυτονόητη επιλογή. Η εξουσία, έλεγε, δεν ασκείται μόνο με νόμους ή αστυνομία, αλλά κυρίως με συναίνεση – διαμορφώνεται στο σχολείο, στα ΜΜΕ, στη γλώσσα και στην κουλτούρα.

Η ιδεολογική ηγεμονία κατακτάται, δεν χαρίζεται. Και στην Ελλάδα σήμερα, η αντιπολίτευση δεν έχει κατακτήσει το πεδίο της κοινής λογικής.

Το πολιτικό τοπίο: φθορά χωρίς εναλλακτική!

Στις δημοσκοπήσεις, η Νέα Δημοκρατία εμφανίζεται με πτωτική δυναμική – αποτέλεσμα φθοράς από σκάνδαλα, κρίση κόστους ζωής, κρατική ανεπάρκεια. Κι όμως, διατηρεί την πολιτική της κυριαρχία. Γιατί; Διότι κανείς δεν προσφέρει πειστική εναλλακτική αφήγηση.

Η αντιπολίτευση παραμένει κατακερματισμένη και άτονη:

Ο ΣΥΡΙΖΑ παλινδρομεί ανάμεσα στον παλιό ριζοσπαστισμό και έναν ασαφή τεχνοκρατισμό.

Το ΠΑΣΟΚ μοιάζει περισσότερο να αναμένει, παρά να προτείνει.

Το ΚΚΕ επιμένει στην αυτάρκεια, χωρίς πρόθεση διεύρυνσης.

Η Ζωή Κωνσταντοπούλου ανεβαίνει, αλλά με απόλυτο και καταγγελτικό λόγο, χωρίς ρεαλιστικό πρόγραμμα διακυβέρνησης.

Η «κοινή λογική» – δηλαδή ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο με αξιοπρέπεια, ασφάλεια και συμμετοχή – παραμένει έδαφος κατειλημμένο από τη ρητορική της κυβέρνησης: σταθερότητα, επενδύσεις, «κανονικότητα».

Η ηγεμονία του κενού

Ο Γκράμσι έγραφε:

«Η κρίση συνίσταται στο γεγονός ότι το παλιό πεθαίνει και το καινούργιο δεν μπορεί να γεννηθεί. Στο μεταξύ, εμφανίζονται τα πιο ποικίλα νοσηρά φαινόμενα.»

Αυτό είναι σήμερα το ελληνικό πολιτικό σκηνικό:

Ένα κενό ηγεμονίας, όπου η φθορά δεν γεννά εναλλακτική, αλλά παράγει θυμό χωρίς προοπτική.

Τι χρειάζεται η αντιπολίτευση;

Η απάντηση δεν είναι μόνο οργανωτική ή επικοινωνιακή – είναι βαθιά ιδεολογική.

Χρειάζεται:

Νέο πολιτικό αφήγημα, που να πατά στην κοινωνική πραγματικότητα: στεγαστική κρίση, ανισότητα, αβεβαιότητα.

Γλώσσα απλή και καθαρή, όχι τεχνοκρατική, όχι ξύλινη.

Επαναπροσδιορισμό αξιών – ισότητα, συμμετοχή, ελευθερία – όχι ως αφηρημένα σύμβολα, αλλά ως καθημερινή εμπειρία.

Χωρίς αυτά, η αντιπολίτευση θα παραμείνει αντανακλαστική, καταγγελτική, πολιτικά αδρανής.

Η κοινή λογική δεν χαρίζεται – οικοδομείται

Η κοινή λογική δεν προσφέρεται έτοιμη. Χτίζεται μέσα στην κοινωνία, διεκδικείται, κοινωνικοποιείται. Μόνο τότε γίνεται και πλειοψηφική.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου το είχε καταλάβει:

Ένταξε τη μεσαία τάξη στους «μη προνομιούχους». Της μίλησε όχι ως ελίτ, αλλά ως μέρος μιας κοινωνικής πλειοψηφίας που διεκδικούσε αλλαγή. Έπλασε ένα αφήγημα ελπίδας – λαϊκό, ριζοσπαστικό, πλειοψηφικό.

Αυτό είναι το στοίχημα κάθε προοδευτικής ηγεμονίας:

Να δώσει νέα μορφή στην κοινή λογική της εποχής.

Χωρίς σύνδεση με τη μεσαία τάξη και το πολιτικό κέντρο, δεν υπάρχει εναλλακτική.

Υπάρχει μόνο κενό - και το κενό δεν συγκινεί, ούτε κινητοποιεί!

***

Ενδεικτικές Πηγές:
Antonio Gramsci, Selections from the Prison Notebooks, International Publishers.
Δημοσκοπήσεις Απριλίου 2025: Public Issue, MRB, Pulse (μέσω kathimerini.gr, efsyn.gr)
Ανάλυση Κ. Πουλάκη για την «κεντρώα ηγεμονία», περιοδικό Σύγχρονα Θέματα, τεύχος 161.