Ποιοι μας κυβερνούν, Θεέ μου!

Η σύγκρουση Τραμπ–Μασκ, η τεχνολογική δεξιά και το ελληνικό παράδειγμα του ΟΠΕΚΕΠΕ

Η αντιπαράθεση ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Έλον Μασκ σηματοδοτεί κάτι βαθύτερο από μια προσωπική ρήξη: την ιδεολογική και στρατηγική διάσπαση της σύγχρονης δεξιάς, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη. Ανάμεσα στον πολιτικό λαϊκισμό και τον τεχνολογικό ακτιβισμό, η ευρωπαϊκή (και όχι μόνο) δεξιά βρίσκεται πλέον σε κρίσιμο σταυροδρόμι.

Η σύγκρουση μεταξύ των δύο ανδρών δεν είναι απλώς εγωιστική. Αντιπροσωπεύει δύο αντικρουόμενα οράματα για την εξουσία στον 21ο αιώνα: το ένα είναι εθνικιστικό, λαϊκιστικό και πολιτικά εκλεγμένο· το άλλο είναι τεχνολογικό, παγκοσμιοποιημένο και επιχειρηματικά ανεξέλεγκτο.

Ο Τραμπ, μετά την ανοιχτή του σύγκρουση με τον Μασκ — τον οποίο χαρακτήρισε «ψεύτη» και «άπιστο φίλο» — διεκδικεί ξανά την ηγεσία της αμερικανικής δεξιάς με τα γνωστά του συνθήματα: America First, δασμοί κατά της Ε.Ε., αυστηρό μεταναστευτικό και κλασικός αντισυστημισμός.

Ο Μασκ, από την πλευρά του, εμφανίστηκε αρχικά ως υπερασπιστής της «λογικής και της ελευθερίας του λόγου», υποστηρικτής μιας αντικρατικής, αντικομματικής πολιτικής ορθότητας. Έφτασε μάλιστα να απειλεί έμμεσα τον Τραμπ με ίδρυση νέου κόμματος ή πολιτικού φορέα.

Όμως, σε μια εντυπωσιακή αναδίπλωση, ο Μασκ επανήλθε πρόσφατα με ανάρτησή του στο Χ (Twitter), εκθειάζοντας τις “σωστές και τολμηρές” πολιτικές του Τραμπ – ιδιαίτερα στην οικονομία και τη μετανάστευση – τονίζοντας πως «οι ΗΠΑ χρειάζονται λιγότερη πολιτική ορθότητα και περισσότερη κοινή λογική». Από απειλές, σε δημόσιο έπαινο. Μια τρικυμία εν κρανίω που αποτυπώνει ανάγλυφα την έλλειψη σταθερών αρχών και θεσμικής ευθύνης στα ανώτατα επίπεδα εξουσίας.

Και στην Ευρώπη; Το τοπίο παραμένει θολό:

• Το AfD στη Γερμανία και το Fidesz του Ορμπάν στηρίζουν την «αντισυστημική» ρητορική τύπου Τραμπ.
• Η Μελόνι στην Ιταλία προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην παραδοσιακή δεξιά και τον τεχνολογικό λαϊκισμό.
• Το ΕΛΚ τηρεί σιωπή, ανήσυχο μπροστά στον Μασκ αλλά και αμήχανο απέναντι στην επιστροφήΤραμπ.

Και μέσα σ’ αυτή την παγκόσμια σύγχυση, η Ελλάδα γράφει τη δική της τοπική φάρσα. Το πρόσφατο σκάνδαλο στον ΟΠΕΚΕΠΕ, όπου αποκάλυψη εσωτερικής έρευνας δείχνει εκατομμύρια ευρώ ευρωπαϊκών αγροτικών επιδοτήσεων να καταλήγουν σε «φίλους» και «ημέτερους», με εικονικές καλλιέργειες και κρυμμένες offshore, φωτίζει μια άλλη πτυχή του ίδιου προβλήματος: τη θεσμική σήψη και την απουσία λογοδοσίας.

Η διοίκηση κάνει πως ερευνά, οι υπουργοί σιωπούν, τα ΜΜΕ μιλούν χαμηλόφωνα ή καθόλου. Και οι πολίτες παρακολουθούν με απορία ή παραίτηση.

Στο ελληνικό μικροσύμπαν, οι ίδιες παθογένειες επαναλαμβάνονται: υπόγειες σχέσεις κράτους–αγοράς, ιδιωτικοποιήσεις δίχως έλεγχο, ρυθμιστικές αρχές με πολιτικούς εντολείς. Ο Μασκ και ο Τραμπ μοιάζουν ίσως μακρινοί, αλλά η λογική που τους ενώνει — η έλλειψη θεσμικής λογοδοσίας, η περιφρόνηση στη διαφάνεια, η προσωπολατρία — είναι οικεία και εδώ.

Το ερώτημα παραμένει:

Θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε τον κόσμο να γίνεται θεατρική σκηνή για ελιτ αναμετρήσεις και εγχώρια σκάνδαλα, ή θα διεκδικήσουμε μια δημοκρατία με κανόνες, θεσμούς και ευθύνη;

—————

ΠΗΓΕΣ

Der Spiegel, FAZ, n–tv, DW, Sofokleousin, Documento

Αναζητώντας διέξοδο: Είναι ο Τσίπρας προοπτική για τη Δημοκρατική Παράταξη;

Οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις προσφέρουν για μια ακόμη φορά μια καθαρή εικόνα του πολιτικού τοπίου, με την ευρύτερη Κεντροαριστερά και τη Δημοκρατική Παράταξη να βρίσκονται σε κατάσταση αδυναμίας. Η προσπάθεια ανασυγκρότησης του ΠΑΣΟΚ, υπό την ηγεσία του Νίκου Ανδρουλάκη, φαίνεται να σκοντάφτει στα όρια της αυτόνομης πορείας, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ, παρά την εσωτερική του κρίση, προσπαθεί να ανακτήσει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας με τη δυνατότητα ενός νέου ξεκινήματος. Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει: μπορεί η επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα που συζητείται φανερά ή κρυφά να οδηγήσει σε ανασυγκρότηση του προοδευτικού χώρου;

Η δημοσκοπική εικόνα δείχνει ότι η πλειοψηφία της κοινωνίας, και ειδικά των ψηφοφόρων του κεντρώου και προοδευτικού χώρου, είναι εξαιρετικά επιφυλακτική και, σε πολλές περιπτώσεις, απορρίπτει την ιδέα της επιστροφής του Αλέξη Τσίπρα. Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση της GPO, μόλις το 18,4% των ερωτηθέντων επιθυμεί τη στροφή του ΣΥΡΙΖΑ πίσω στον πρώην πρωθυπουργό, ενώ πάνω από το 54,5% εκφράζει την άποψη ότι ο Τσίπρας πρέπει να παραμείνει εκτός της ηγεσίας του κόμματος. Αυτό το ποσοστό είναι ενδεικτικό της απογοήτευσης που έχει προκαλέσει η διακυβέρνησή του και η εφαρμογή του τρίτου μνημονίου, που απομακρύνει την αριστερή βάση και προκαλεί αμφιβολίες για την πολιτική του ανανεωτική ικανότητα.

Ο Τσίπρας δεν φαίνεται να μπορεί να αποτελέσει το καταλύτη για τη δημιουργία ενός νέου, ισχυρού προοδευτικού πόλου. Οι υποχωρήσεις του στην οικονομική πολιτική και η συμφωνία με τους δανειστές το 2015, άφησαν ανεξίτηλα σημάδια στην αντίληψη της κοινωνίας για τις προοδευτικές δυνατότητες του ΣΥΡΙΖΑ. Το «πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης» και οι υποσχέσεις του 2015 υπήρξαν ένα από τα πιο μεγάλες επικοινωνιακές αποτυχίες στην ιστορία του σύγχρονου ελληνικού πολιτικού συστήματος. Ο λαός ένιωσε εξαπατημένος.

Η πρόταση για ενότητα, την οποία προβάλλει ο ΣΥΡΙΖΑ και όσων υπονοούν υπό την ηγεσία του Τσίπρα, είναι ελκυστική σε μια εποχή που η αριστερή πτέρυγα αναζητά τη σταθερότητα και τη συνοχή. Όμως, τα ποσοστά του ΣΥΡΙΖΑ στις τελευταίες δημοσκοπήσεις, που καταγράφουν 5,7%, δεν αφήνουν περιθώρια για αισιοδοξία. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει το διαρκές ρήγμα που έχει αφήσει η διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, με το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας να προτιμά μια διαφορετική πορεία από την επιστροφή στον πρώην πρωθυπουργό.

Πολλά στελέχη του ΠΑΣΟΚ και του ευρύτερου προοδευτικού χώρου εκφράζουν την ανησυχία ότι η επιστροφή Τσίπρα θα περιορίσει τις όποιες δυνατότητες ανασυγκρότησης και ανανέωσης της παράταξης. Η ενδεχόμενη συγχώνευση των δύο πολιτικών χώρων μπορεί να οδηγήσει σε πολιτική σύγχυση και να επαναφέρει τη διαμάχη γύρω από τις αντιφάσεις της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.

Το ερώτημα, λοιπόν, παραμένει αναπάντητο: είναι η επιστροφή του Τσίπρα μια στρατηγική που μπορεί να ενώσει ή απλώς να διχάσει τον προοδευτικό χώρο; Τα υψηλά όμως ποσοστά αποδοκιμασίας δείχνουν πως η κοινωνία δεν δείχνει πρόθυμη να επιστρέψει στο παρελθόν.

Εν κατακλείδι, αν η Δημοκρατική Παράταξη επιθυμεί πραγματική ανανέωση, δεν μπορεί να βασιστεί σε παλιές συνταγές και πολιτικά πρόσωπα του χθες. Η αναζήτηση νέων ιδεών, νέων ηγεσιών και πιο ρηξικέλευθων προτάσεων είναι ο μόνος δρόμος για μια πραγματική πολιτική ανατροπή.

⸻

Πηγές:

1. Δημοσκόπηση GPO: Πώς βλέπουν οι πολίτες την επιστροφή Τσίπρα – documentonews.gr
2. Ανδρουλάκης: «Το ΠΑΣΟΚ έχει πάρει μια απόφαση για αυτόνομη πορεία» – tovima.gr
3. Δημοσκόπηση-χαστούκι για τον Ανδρουλάκη: Το 70% έχει αρνητική άποψη για τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ – fimotro.gr