Από το Βιετνάμ στον Τραμπ

 Η επικίνδυνη γοητεία της συλλογικής τιμωρίας

Όταν η πολιτική ρητορική υπόσχεται την «επιστροφή στη λίθινη εποχή», δεν ασκεί απλώς πίεση. Προετοιμάζει το έδαφος για την αποδοχή της ολοκληρωτικής καταστροφής.

Η φράση «να επιστρέψει ένας  λαός στη λίθινη εποχή» δεν είναι απλώς μια υπερβολή της στιγμής. Από τον Curtis LeMay στον πόλεμο του Βιετνάμ έως τις πρόσφατες δηλώσεις του Donald Trump για το Ιράν, η έκφραση αυτή λειτουργεί ως συμπύκνωση μιας βαθύτερης πολιτικής αντίληψης, ότι η ολοκληρωτική καταστροφή μπορεί να αποτελεί θεμιτό εργαλείο πίεσης. Η γλώσσα δεν είναι ουδέτερη. Όταν πολιτικοί ηγέτες μιλούν για τέτοιου είδους επιστροφές, εισάγουν μια λογική ολικής απογύμνωσης ενός λαού από τις υποδομές, την ιστορία και την πολιτισμική του συνέχεια.

Σε αυτό το σημείο, η ιστορική μνήμη είναι αναγκαία. Στο καθεστώς του Adolf Hitler, η έννοια της «συλλογικής ευθύνης» χρησιμοποιήθηκε συστηματικά για να δικαιολογήσει μαζικά αντίποινα. Με βάση αυτήν εκτελούνταν ως «απάντηση» σε πράξεις αντίστασης ολόκληρες κοινότητες και στοχοποιούνταν συλλήβδην Εβραίοι, Ρωμά και ομοφυλόφιλοι, όχι για τις πράξεις τους, αλλά για την ίδια τους την ύπαρξη. *

Το πρόβλημα με τη στάση του Donald Trump δεν είναι μόνο ηθικό, αλλά και λειτουργικό. Η διπλωματία προϋποθέτει συνεχή βήματα αποκλιμάκωσης. Όταν όμως η ρητορική εκκινεί από το απόλυτο και την πλήρη καταστροφή, τότε στερεί από τον ίδιο τον ηγέτη τα ενδιάμεσα εργαλεία. Μια τέτοια στάση δεν ενισχύει την ισχύ, αλλά αντίθετα την εντάσσει στην κλιμάκωση.

Σε έναν κόσμο με όπλα μαζικής καταστροφής, η ηγεσία κρίνεται από το πόσο συνειδητά περιορίζει την ισχύ της. Η επίκληση της «λίθινης εποχής» είναι ένδειξη μιας πολιτικής φαντασίωσης που αδυνατεί να σκεφτεί πέρα από τον όλεθρο. Η ιστορία έχει αποδείξει πως πριν από κάθε μεγάλη καταστροφή, προηγείτο πάντα μια περίοδος όπου η γλώσσα και οι σκέψεις μας είχαν ήδη συνηθίσει στην ιδέα της.

————

*Σημείωση: Η σύγχρονη ρητορική δεν ταυτίζεται βέβαια με τα εγκλήματα του ναζισμού. Αναπαράγει όμως την ίδια επικίνδυνη απλοποίηση, ότι οι κοινωνίες είναι ενιαία, τιμωρήσιμα σώματα.

Η αδιαφορία σκοτώνει τη δημοκρατία!

Όταν οι πολίτες αποσύρονται, η εξουσία αποφασίζει πίσω από κλειστές πόρτες. Ο λαϊκισμός, ο εθνικισμός και η ακροδεξιά βρίσκουν γόνιμο έδαφος.

«Η ανεκτικότητα, η αδιαφορία και η απάθεια για τα κοινά είναι οι τελευταίες αξίες μιας κοινωνίας που πεθαίνει». Η φράση αυτή αποδίδεται στον Αριστοτέλη, και ακόμη κι αν δεν συναντάται αυτούσια στα έργα του, συμπυκνώνει την ουσία της πολιτικής του σκέψης: η δημοκρατία δεν είναι απλώς ένα πολίτευμα, είναι τρόπος ζωής που απαιτεί τη συμμετοχή όλων. Όταν οι πολίτες αποσύρονται, η κοινωνία οδηγείται στην παρακμή.

Η ανεκτικότητα είναι θεμελιώδης αξία κάθε δημοκρατίας. Όμως, όταν εκφυλίζεται σε αδιαφορία, χάνει το νόημά της. Η παθητική αποδοχή των πάντων οδηγεί σε ανοχή απέναντι στη διαφθορά, την αυθαιρεσία, την παραβίαση δικαιωμάτων. Μια κοινωνία που σιωπά γίνεται εύκολη λεία για όσους επιδιώκουν να την ελέγξουν.

Η αποχή των πολιτών από την πολιτική διαδικασία δεν αφήνει κενό, δημιουργεί γόνιμο έδαφος για τον λαϊκισμό, τον εθνικισμό και τις ακροδεξιές δυνάμεις. Ο λαϊκισμός προσφέρει εύκολες απαντήσεις σε σύνθετα προβλήματα, ο εθνικισμός στρέφει την κοινωνική ανασφάλεια εναντίον του «άλλου», ενώ η ακροδεξιά υπόσχεται αυταρχική «ασφάλεια». Όλα αυτά ανθίζουν όταν η πλειοψηφία σιωπά.

Η Ευρώπη προσφέρει άφθονα παραδείγματα:

• Στην Ουγγαρία και την Πολωνία, κυβερνήσεις με αυταρχικά χαρακτηριστικά περιορίζουν θεσμούς και πλουραλισμό.
• Στη Γαλλία, το Εθνικό Ράλι της Μαρίν Λεπέν έχει καθιερωθεί ως βασική πολιτική δύναμη.
• Στη Γερμανία, η AfD κερδίζει έδαφος εκμεταλλευόμενη φόβους για την οικονομία και τη μετανάστευση.
• Στην Ελλάδα, η επανεμφάνιση ακροδεξιών μορφωμάτων μετά την καταδίκη της Χρυσής Αυγής δείχνει ότι το φαινόμενο παραμένει επικίνδυνα ζωντανό. 
• Η ιστορία του 20ού αιώνα απέδειξε πόσο ολέθρια μπορεί να αποβεί η απάθεια των πολιτών απέναντι στις δημοκρατικές διαδικασίες. Η ίδια απειλή πλανάται ξανά σήμερα.

Η πρόσφατη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στην Αλάσκα (15 Αυγούστου 2025) ήταν αποκαλυπτική. Δύο ισχυροί ηγέτες συναντήθηκαν για να συζητήσουν τον πόλεμο στην Ουκρανία, χωρίς όμως καμία ουσιαστική συμφωνία για κατάπαυση του πυρός. Ο Ουκρανικός λαός, ο άμεσα θιγόμενος, βρέθηκε στο περιθώριο. Οι αποφάσεις ελήφθησαν «πίσω από κλειστές πόρτες», σε ένα σκηνικό διπλωματικής επισημότητας, μακριά από τις ανάγκες και τις φωνές των κοινωνιών.

Η εικόνα του κόκκινου χαλιού στον Πούτιν λειτούργησε ως επικοινωνιακή νίκη για τη Μόσχα, την ώρα που οι Ουκρανοί συνέχιζαν να μετρούν απώλειες. Η πολιτική, αντί να εκφράζει τη λαϊκή βούληση, παρουσιάστηκε ως παιχνίδι ισχύος ηγετών. Και αυτή η αποσύνδεση ενισχύει το αίσθημα ότι «τίποτα δεν αλλάζει», τροφοδοτώντας ακριβώς εκείνη την αδιαφορία που αποδυναμώνει τις δημοκρατίες.

Η κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς και η ψηφιακή χειραγώγηση μέσω των κοινωνικών δικτύων βαθαίνουν την αποξένωση. Ο πολίτης που δεν συμμετέχει γίνεται ευάλωτος στη δημαγωγία, στις ψευδείς ειδήσεις, στις θεωρίες συνωμοσίας. Μια δημοκρατία που δεν στηρίζεται από τους πολίτες της, δεν μπορεί να αντέξει.

Η φράση που αποδίδεται στον Αριστοτέλη λειτουργεί σαν καμπανάκι. Η ανεκτικότητα χωρίς κριτήρια, η αδιαφορία και η απάθεια δεν είναι απλές αδυναμίες, είναι τα συμπτώματα μιας κοινωνίας που πεθαίνει. Η πρόσφατη συνάντηση Τραμπ–Πούτιν μας υπενθυμίζει πόσο εύκολα η πολιτική μπορεί να αποσυνδεθεί από τους λαούς. Η απάντηση δεν μπορεί να είναι άλλη από την ενεργή συμμετοχή, τον έλεγχο, την αντίσταση στη μοιρολατρία.

Η δημοκρατία δεν πεθαίνει από έναν εχθρό που την πολεμά, αλλά από τους πολίτες που παύουν να τη ζουν.

—————-

Πηγές: 

• The Guardian: «Η Ρωσία πανηγυρίζει, ο Πούτιν αποχωρεί χωρίς παραχωρήσεις»
• AP News: «Ο Τραμπ υποδέχεται τον Πούτιν με κόκκινο χαλί. Οι Ουκρανοί νιώθουν προδομένοι»
• Financial Times: «Καμία συμφωνία στο Αλάσκα, μόνο φιέστες και δηλώσεις»

––––––––

#Δημοκρατία #Πολιτική #Αριστοτέλης #Λαϊκισμός #Ακροδεξιά #Αδιαφορία #Τραμπ #Πούτιν #Ουκρανία #Ευρώπη

Ποιοι μας κυβερνούν, Θεέ μου!

Η σύγκρουση Τραμπ–Μασκ, η τεχνολογική δεξιά και το ελληνικό παράδειγμα του ΟΠΕΚΕΠΕ

Η αντιπαράθεση ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Έλον Μασκ σηματοδοτεί κάτι βαθύτερο από μια προσωπική ρήξη: την ιδεολογική και στρατηγική διάσπαση της σύγχρονης δεξιάς, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη. Ανάμεσα στον πολιτικό λαϊκισμό και τον τεχνολογικό ακτιβισμό, η ευρωπαϊκή (και όχι μόνο) δεξιά βρίσκεται πλέον σε κρίσιμο σταυροδρόμι.

Η σύγκρουση μεταξύ των δύο ανδρών δεν είναι απλώς εγωιστική. Αντιπροσωπεύει δύο αντικρουόμενα οράματα για την εξουσία στον 21ο αιώνα: το ένα είναι εθνικιστικό, λαϊκιστικό και πολιτικά εκλεγμένο· το άλλο είναι τεχνολογικό, παγκοσμιοποιημένο και επιχειρηματικά ανεξέλεγκτο.

Ο Τραμπ, μετά την ανοιχτή του σύγκρουση με τον Μασκ — τον οποίο χαρακτήρισε «ψεύτη» και «άπιστο φίλο» — διεκδικεί ξανά την ηγεσία της αμερικανικής δεξιάς με τα γνωστά του συνθήματα: America First, δασμοί κατά της Ε.Ε., αυστηρό μεταναστευτικό και κλασικός αντισυστημισμός.

Ο Μασκ, από την πλευρά του, εμφανίστηκε αρχικά ως υπερασπιστής της «λογικής και της ελευθερίας του λόγου», υποστηρικτής μιας αντικρατικής, αντικομματικής πολιτικής ορθότητας. Έφτασε μάλιστα να απειλεί έμμεσα τον Τραμπ με ίδρυση νέου κόμματος ή πολιτικού φορέα.

Όμως, σε μια εντυπωσιακή αναδίπλωση, ο Μασκ επανήλθε πρόσφατα με ανάρτησή του στο Χ (Twitter), εκθειάζοντας τις “σωστές και τολμηρές” πολιτικές του Τραμπ – ιδιαίτερα στην οικονομία και τη μετανάστευση – τονίζοντας πως «οι ΗΠΑ χρειάζονται λιγότερη πολιτική ορθότητα και περισσότερη κοινή λογική». Από απειλές, σε δημόσιο έπαινο. Μια τρικυμία εν κρανίω που αποτυπώνει ανάγλυφα την έλλειψη σταθερών αρχών και θεσμικής ευθύνης στα ανώτατα επίπεδα εξουσίας.

Και στην Ευρώπη; Το τοπίο παραμένει θολό:

• Το AfD στη Γερμανία και το Fidesz του Ορμπάν στηρίζουν την «αντισυστημική» ρητορική τύπου Τραμπ.
• Η Μελόνι στην Ιταλία προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην παραδοσιακή δεξιά και τον τεχνολογικό λαϊκισμό.
• Το ΕΛΚ τηρεί σιωπή, ανήσυχο μπροστά στον Μασκ αλλά και αμήχανο απέναντι στην επιστροφήΤραμπ.

Και μέσα σ’ αυτή την παγκόσμια σύγχυση, η Ελλάδα γράφει τη δική της τοπική φάρσα. Το πρόσφατο σκάνδαλο στον ΟΠΕΚΕΠΕ, όπου αποκάλυψη εσωτερικής έρευνας δείχνει εκατομμύρια ευρώ ευρωπαϊκών αγροτικών επιδοτήσεων να καταλήγουν σε «φίλους» και «ημέτερους», με εικονικές καλλιέργειες και κρυμμένες offshore, φωτίζει μια άλλη πτυχή του ίδιου προβλήματος: τη θεσμική σήψη και την απουσία λογοδοσίας.

Η διοίκηση κάνει πως ερευνά, οι υπουργοί σιωπούν, τα ΜΜΕ μιλούν χαμηλόφωνα ή καθόλου. Και οι πολίτες παρακολουθούν με απορία ή παραίτηση.

Στο ελληνικό μικροσύμπαν, οι ίδιες παθογένειες επαναλαμβάνονται: υπόγειες σχέσεις κράτους–αγοράς, ιδιωτικοποιήσεις δίχως έλεγχο, ρυθμιστικές αρχές με πολιτικούς εντολείς. Ο Μασκ και ο Τραμπ μοιάζουν ίσως μακρινοί, αλλά η λογική που τους ενώνει — η έλλειψη θεσμικής λογοδοσίας, η περιφρόνηση στη διαφάνεια, η προσωπολατρία — είναι οικεία και εδώ.

Το ερώτημα παραμένει:

Θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε τον κόσμο να γίνεται θεατρική σκηνή για ελιτ αναμετρήσεις και εγχώρια σκάνδαλα, ή θα διεκδικήσουμε μια δημοκρατία με κανόνες, θεσμούς και ευθύνη;

—————

ΠΗΓΕΣ

Der Spiegel, FAZ, n–tv, DW, Sofokleousin, Documento

Το θράσος της άγνοιας και η επιλεκτική ευαισθησία της Δύσης!

Στις 21 Μαΐου 2025, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, παρουσίασε στον Πρόεδρο της Νότιας Αφρικής φωτογραφίες «αποδείξεων» για μια υποτιθέμενη γενοκτονία λευκών αγροτών. Όμως οι φωτογραφίες προέρχονταν από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Το συμβάν, όσο φαιδρό κι αν ακούγεται, δεν είναι καθόλου αθώο.

Στον πυρήνα του βρίσκεται μια επικίνδυνη πρακτική: η χρήση ψευδών εικόνων και παραπληροφόρησης για τη συντήρηση ενός ρατσιστικού αφηγήματος, το οποίο δεν επιδιώκει την αλήθεια, αλλά την πολιτική πόλωση. Η «γενοκτονία των λευκών» στη Νότια Αφρική δεν επιβεβαιώνεται από καμία ανεξάρτητη πηγή. Είναι μια ακροδεξιά κατασκευή, που αναπαράγεται από δίκτυα μίσους.

Κι όμως, ενώ αυτός ο ψευδής ισχυρισμός παίρνει διεθνή προβολή από έναν ηγέτη των ΗΠΑ, μια άλλη πραγματική, τεκμηριωμένη τραγωδία λαμβάνει χώρα μπροστά στα μάτια του κόσμου: η γενοκτονία στη Γάζα.

Από τον Οκτώβριο του 2023 μέχρι σήμερα, χιλιάδες άμαχοι Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί σε ανελέητους βομβαρδισμούς. Ολόκληρες οικογένειες ξεκληρίστηκαν. Σχολεία, νοσοκομεία, καταφύγια, ισοπεδώθηκαν. Ο ΟΗΕ και δεκάδες διεθνείς οργανισμοί έχουν μιλήσει για ενδεχόμενα εγκλήματα πολέμου. Και όμως: οι φωνές στη Δύση που κατηγορούν με πάθος μια ανύπαρκτη γενοκτονία στη Νότια Αφρική, σιωπούν μπροστά στη σφαγή στη Γάζα.

Αυτό δεν είναι απλώς υποκρισία. Είναι πολιτική συνενοχή.

Η Δύση επιλέγει ποια ανθρώπινη ζωή αξίζει να προβληθεί, ποια γενοκτονία «βλέπει» και ποια προσπερνά. Επιλέγει ποιον θα παρουσιάσει ως θύμα και ποιον ως τρομοκράτη. Και δυστυχώς, αυτές οι επιλογές δεν βασίζονται στην ηθική ή στο διεθνές δίκαιο — αλλά σε γεωπολιτικά συμφέροντα και ρατσιστικά φίλτρα.

Το περιστατικό με τον Τραμπ δεν είναι μια μεμονωμένη γκάφα. Είναι καθρέφτης ενός κόσμου όπου η αλήθεια έχει σχετικοποιηθεί, η ανθρωπιά έχει αποπολιτικοποιηθεί, και η γενοκτονία έχει μετατραπεί σε επιλεκτικό εργαλείο προπαγάνδας.

Και όσο δεν μιλάμε καθαρά, όσο δεν καταγγέλλουμε τη σιωπή και την υποκρισία, τόσο θα είμαστε μέρος του προβλήματος.

_________________

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

🟦 Παραπληροφόρηση Τραμπ για τη Νότια Αφρική

. Λάθος εικόνας από το Κονγκό: Ο Τραμπ παρουσίασε φωτογραφία από το Κονγκό ως δήθεν απόδειξη γενοκτονίας λευκών αγροτών στη Νότια Αφρική. Η εικόνα προερχόταν από βίντεο του Reuters που δείχνει ανθρωπιστές να μεταφέρουν πτώματα στην πόλη Γκόμα μετά από επιθέσεις ανταρτών M23.

. Λάθος βίντεο μνημείου: Παρουσίασε βίντεο από μνημείο θυμάτων αγροτικών επιθέσεων στη Νότια Αφρική ως δήθεν μαζικούς τάφους λευκών αγροτών. Το βίντεο προέρχεται από διαδήλωση του 2020 για τη δολοφονία ζευγαριού σε φάρμα, με σταυρούς που αντιπροσωπεύουν θύματα ανεξαρτήτως φυλής.  

. Ανακριβείς στατιστικές: Η Νότια Αφρική καταγράφει υψηλό ποσοστό ανθρωποκτονιών, αλλά οι περισσότερες θύματα είναι μαύροι. Το 2024 καταγράφηκαν 26.232 ανθρωποκτονίες, εκ των οποίων μόνο 44 αφορούσαν αγροτικές κοινότητες και 8 ήταν αγρότες.  

. Αντιφάσεις από την κυβέρνηση Ραμαφόσα: Ο πρόεδρος Ραμαφόσα αντέτεινε ότι η Νότια Αφρική εφαρμόζει νόμιμες διαδικασίες αναδιανομής γης και ότι οι επιθέσεις σε αγρότες δεν είναι πολιτικά οργανωμένες.

🟥 Σιωπή για τη γενοκτονία στη Γάζα

. Διεθνής καταδίκη: Η Διεθνής Αμνηστία και  τα Ηνωμένα Έθνη έχουν χαρακτηρίσει τις ενέργειες του Ισραήλ στη Γάζα ως γενοκτονία, επικαλούμενοι μαζικούς θανάτους αμάχων, καταστροφή υποδομών και περιορισμό ανθρωπιστικής βοήθειας.

. Δικαστική διαδικασία: Η Νότια Αφρική έχει προσφύγει στο Διεθνές Δικαστήριο κατηγορώντας το Ισραήλ για παραβίαση της Σύμβασης για την Πρόληψη και την Τιμωρία του Εγκλήματος της Γενοκτονίας, ζητώντας προσωρινά μέτρα προστασίας.  

. Ανθρωπιστική κρίση: Η UNRWA αναφέρει ότι πάνω από το 50% του πληθυσμού της Γάζας αντιμετωπίζει κρίση επισιτιστικής ασφάλειας, με σχεδόν 470.000 άτομα να βρίσκονται σε κατάσταση καταστροφικής επισιτιστικής ανασφάλειας.  

. Αποκλεισμός ανθρωπιστικής βοήθειας: Ο ΟΗΕ και οργανώσεις όπως η Human Rights Watch καταγγέλλουν ότι το Ισραήλ χρησιμοποιεί την ανθρωπιστική βοήθεια ως όπλο πολέμου, περιορίζοντας την είσοδο τροφίμων και ιατρικών προμηθευτών στη Γάζα.  

📌 Συμπέρασμα

Η σύγκριση αυτών των δύο θεμάτων αναδεικνύει την επιλεκτική ευαισθησία και την πολιτική υποκρισία στη διεθνή σκηνή. Ενώ ψευδείς ισχυρισμοί για γενοκτονία στη Νότια Αφρική λαμβάνουν διεθνή προσοχή, η πραγματική γενοκτονία στη Γάζα συχνά αγνοείται ή υποβαθμίζεται. Αυτό θέτει σοβαρά ερωτήματα για την αξιοπιστία των διεθνών θεσμών και την ηθική των πολιτικών ηγετών.

Μεγάλη Αμερική, μικρές ζωές!

Όταν τα συνθήματα γράφονται με κεφαλαία και οι ζωές διαγράφονται με ένα delete.

Διαβάζω πως 280.000 ομοσπονδιακοί υπάλληλοι απολύθηκαν το τελευταίο δίμηνο από την κυβέρνηση Τραμπ. Ο Ελον Μασκ φαίνεται πως έκανε τη δουλειά που του ανατέθηκε και αποχωρεί από την κυβέρνηση.

Ένα νούμερο που δύσκολα συλλαμβάνει το μυαλό, αν δεν αναλογιστεί κανείς πως πίσω από κάθε μία από αυτές τις θέσεις υπάρχουν άνθρωποι. Ζωντανοί οργανισμοί μιας κοινωνίας: οικογένειες, παιδιά, σχολεία, ενοίκια, νοσοκομεία, δάνεια, φόβοι, ελπίδες.

Κι όμως, η «Αμερική που θα γινόταν ξανά μεγάλη» αποφάσισε να κόψει από τη ρίζα μια μεγάλη φέτα του ίδιου της του κορμού. Οι πολίτες — που κάποτε χειροκροτούσαν από πίστη ή απελπισία — βλέπουν τώρα το όραμα να τους προσπερνά. Ίσως δεν κατάλαβαν καλά όταν άκουγαν το Make America Great Again. Ίσως νόμισαν πως εννοούσε αυτούς.

Εκ των υστέρων, φαίνεται πως το σύνθημα χρειαζόταν μια διευκρίνιση με μικρά γράμματα:

”…για τις μπίζνες μου και τους φίλους μου.”

Η «μεγαλοσύνη» που υπόσχονται οι ηγέτες σπάνια αφορά τους πολλούς. Συχνά, κρύβει έναν επιμελώς καμουφλαρισμένο μηχανισμό αποδόμησης του κοινωνικού ιστού. Οι αριθμοί δεν έχουν πρόσωπο. Οι απολύσεις δεν φωνάζουν. Οι άνθρωποι, όμως, πονάνε.

Όταν το “μεγάλο” σημαίνει “λιγότερους”, “φτηνότερους” και “σιωπηλούς”, τότε δεν πρόκειται για εθνικό σχέδιο. Πρόκειται για ιδιωτικό κέρδος.

Το ερώτημα δεν είναι αν οι πολίτες εξαπατήθηκαν.

Το ερώτημα είναι:

πόσες φορές ακόμα θα πιστέψουν πως το μεγαλείο μιας χώρας μπορεί να χτιστεί πάνω στα ερείπια των ανθρώπων της;

Η Δημοκρατία σε Κρίση: Ο Τραμπισμός και η Αντίσταση των Πολιτών!

Η άνοδος του τραμπισμού, είτε στις ΗΠΑ είτε ως παγκόσμιο πολιτικό ρεύμα, αμφισβητεί βασικές αρχές της Δημοκρατίας και του Διεθνούς Δικαίου. Η ρητορική και η πρακτική του τραμπισμού συχνά περιλαμβάνουν την υπονόμευση θεσμών, την περιφρόνηση των διεθνών συμφωνιών και μια εθνικιστική, μονομερή προσέγγιση στις διεθνείς σχέσεις.

Ο Τραμπ, ο Πούτιν και ο Ερντογάν είναι οι κύριοι εκπρόσωποι αυτής της νέας πολιτικής πραγματικότητας, όπου η εξουσία συγκεντρώνεται, η δικαιοσύνη ελέγχεται και η ελευθερία του Τύπου καταπατάται. Στην Τουρκία, η προφυλάκιση του Εκρέμ Ιμάμογλου, οι συλλήψεις δημοσιογράφων και η φίμωση κάθε αντιπολιτευτικής φωνής αποδεικνύουν την αυταρχική πορεία του καθεστώτος.

Η αποδυνάμωση των θεσμών και η κυριαρχία του αυταρχισμού απειλούν να μετατρέψουν τις διεθνείς σχέσεις σε μια λογική «ο ισχυρός επιβάλλει το δίκιο του». Ωστόσο, η ελπίδα παραμένει ζωντανή. Η μαζική συμμετοχή 15 εκατομμυρίων πολιτών στις εσωκομματικές εκλογές που ανέδειξαν τον Ιμάμογλου στην ηγεσία του κόμματός του δείχνει ότι η κοινωνία δεν σιωπά. Οι μεγαλειώδεις διαδηλώσεις και η αντίσταση απέναντι στον αυταρχισμό αποτελούν σημάδια πως οι δημοκρατικές αξίες δεν έχουν χαθεί.

Η ιστορία έχει δείξει ότι η δημοκρατία δεν καταλύεται εύκολα όταν υπάρχει λαϊκή κινητοποίηση. Το ερώτημα είναι αν αυτές οι δυνάμεις θα καταφέρουν να μετατρέψουν τη λαϊκή δυσαρέσκεια σε πολιτική αλλαγή πριν η αυταρχική πορεία γίνει μη αναστρέψιμη.